
Doğru nefes alma teknikleri.
Heyecan aslında belli bir ölçüde olduğu takdirde kişinin daha dikkatli olmasına yardımcı olan, yaptığı işten zevk almasını sağlayan bir duygu. Ancak kontrol altında tutulmazsa hatalar zinciriyle sizi başbaşa bırakır. "Heyecandan bayıldı, heyecanına yenik düştü" gibi ifadeler, gün gelir sizin için de kullanılabilir. Onun için heyecanımızı kontrol etmeyi öğrenmemiz gerekiyor. Bu egzersizler size yardımcı olacak.
Konuşmak, insanlar arasında iletişimi sağlayan en yaygın ve önemli bir araçtır. Başarılı iletişimin yoluysa güzel konuşma, anlaşılır olma ve sesi etkili kullanmaktan geçer.
Güzel ve etkili konuşmada seslerin doğru çıkarılması son derece önemlidir. Seslerin gerektiği gibi çıkarılabilmesi için ses aletlerinin gırtlaktan başlayarak dil, dudaklar, çene ve buruna kadar tüm ses aletlerinin eğitilmesi gerekir. Fonetik seslerin doğru çıkarılmasıyla ilgilenen bir alandır.
Bu dersimizde ünsüz seslerin söylenişlerine bakalım. Ünsüzleri dudak, dil, damak ünsüzleri ve gırtlak ünsüzü olarak dört bölümde inceleyeceğiz.
Türkçe, diğer bütün dünya dillerinde olduğu gibi yazıldığı gibi okunan bir dil değildir. Yani yazılışları farklı, okunuşları farklıdır. Kelimeleri net ve anlaşılır şekilde söylemenin yanında okunuşlarla ilgili kuralları da bilmemiz gerekiyor. Dersimizde bu kuralları öğreneceğiz.
Vurgu anlatılanların değerini artırır, dinleyenlerin dikkatini canlı tutar, ilgisini çeker. Söz, vurgu ile melodik bir anlam kazanır. Vurgusuz konuşma, monotonlaşır, cansız, etkisiz, sıkıcı, bozuk bir konuşma çıkar ortaya. Onun için konuşurken tonlamalarla birlikte vurgulara da dikkat edilmesi büyük önem taşıyor.
Her cümlenin bir duygusu vardır. Bu duygu cümlenin önemine ve anlatmak istediği düşünceye göre değişir. Dolayısıyla sesimiz de yükselir düşer, hızlanır yavaşlar. Böyle olmazsa konuşmadaki derinlik ve renklilik kaybolur. Bunun sonucunda da doğallıktan uzak tekdüze bir konuşma ortaya çıkar. Bazen sadece bir kelime bile, farklı tonlamalarla birçok çok anlam içerebilir. Bu dersimizde tonlama çalışması yapacağız.
Bu dersimizde konumuz duraklar. Konuşurken doğal olarak sözün bazı yerlerinde durulmasına, soluk alınmasına ve konuşmanın kısa aralıklarla beslenmesine durak diyoruz. Konuşurken yaptığımız duraklar, dinleyicilere söylediklerimizi yorumlama, düşünme fırsatı verir. Söylediğimiz şeyi vurgulamak, söylemek üzere olduğumuz şeylere dinleyiciyi hazırlamak, hatta meraklandırmak için de duraklardan yararlanırız. Duraklar ayrıca söyleyeceğimiz kelimelerin anlamını güçlendirir. Durakları yaparken süresini de konuşmanın heyecanına, akışına göre iyi ayarlamak gerekiyor. Durak sürelerini ne kısa tutacağız ne de uzatacağız.
Konuşmak, insanlar arasında iletişimi sağlayan en yaygın ve önemli bir araçtır. Başarılı iletişimin yoluysa güzel konuşma, anlaşılır olma ve sesi etkili kullanmaktan geçer. Hem bireysel hem de sosyal açıdan önemli bir yere sahip olan konuşma, hayatta başarı ya da başarısızlığı doğrudan etkileyen bir unsurdur. Konuşmak, günlük ihtiyaçlarımızı karşılamaktan öte, kendimizi daha iyi ifade edebilmek, demokratik haklarımızı kullanabilmek açısından son derece önemlidir.
Konuşmak şöyle tarif edilebilir. Dinleyicilere düşünceleri, görüşleri, bilgileri, olayları, izlenimleri, dilekleri, önerileri, duyguları sözle karşı tarafa iletmek. Bunun için öncelikle iyi bir sese ve artikülasyona ihtiyacımız var. İşitilebilirlik iyi bir konuşmacıda aranan özelliklerden birisidir. Kimileri genelde özgüven eksikliğinden kaynaklı daha düşük sesle konuşurken, kimileriyse sürekli bağırıyormuş gibi yüksek sesle konuşur. Oysa ki hangi ortamda konuşuluyorsa sesin yüksekliği o ortama göre ayarlanmalı. Sesin şiddeti hiçbir zaman monoton olmamalıdır. İyi bir konuşmada sesin işitilebilir olması kadar akıcı olması da önemlidir. Konuşmanın rahat ve kolay anlaşılması, sözcüklerin dile dolanmaması, dinleyicilerin rahatsız olmadan anlayabilmeleri gerekir. Yani ıııı, eeeee, hımmm gibi asalak ses, hani, şey, işte, falan, filan, tamam mı, anladın mı, gibi asalak kelimeler kullanmadan, bağırmadan, fısıldamadan, yumuşak bir tonda, vurgu hataları yapmadan, durak sürelerini uzatmadan konuşmak, akıcı bir konuşmadır. İyi bir konuşmanın bir diğer özelliği açıklıktır. Konuşurken kelimelerin belirgin biçimde çıkmasına ve dinleyiciler tarafından doğru olarak algılanmasına özen gösterin. Sözcükleri yuvarlayarak, sesleri yutarak çıkarmak, yanlış anlaşılmalara neden olabilir. Telaffuzlarınızın net ve anlaşılır olması gerekir. Bu kursta bununla ilgili egzersizler de olacak. Başarılı bir iletişim kurmak, dinleyenleri etkilemek istiyorsanız sesinizi mutlaka etkili kullanın. Monoton konuşmayın. Bu şekilde konuşmak kısa süre içerisinde sizi dinleyenlerin ilgisini dağıtabilir. Oysa yerinde yapacağınız tonlamalarla, hız değişiklikleriyle, vurgularla sesinize esneklik kazandırabilirsiniz. Ve son olarak sesin kulağa hoş gelmesi gerekir. Bu konuşmanızın hızıyla, şiddetiyle yani bükümüyle değil, tınısıyla alakalı bir durum. Sürekli burundan gelen bir ses, ya da gırtlaktan gelen ses dinleyiciyi rahatsız eder. Sesin işitilebilir olması, akıcı ve açık olmasının yanında kulağa da hoş gelmesi gerekiyor.